Ostatni tom serii Siostry Jutrzenki autorstwa Renaty Kosin pt. Promyk nadziei dotyka czasów współczesnych (pandemii koronawirusa) oraz zdarzeń sprzed pięćdziesięciu lat. Autorka wplata w fabułę ważkie wydarzenia historyczne, takie jak protest polskich intelektualistów przeciwko cenzurze w PRL i jego konsekwencje – bunt studentów Uniwersytetu Warszawskiego, represje doprowadzające do wybuchu Wydarzeń Marcowych w 1968 roku oraz zogniskowanie agresji władz i społeczeństwa przeciwko ludności żydowskiej. Książka ukazuje także rok 1970 jako moment krwawej zmiany na szczytach władzy oraz punkt zwrotny, w którym zagorzali zwolennicy komunizmu ostatecznie otworzyli oczy na prawdziwą naturę systemu. Poszukiwania przybranej córeczki przez Kasię Lipkę po raz kolejny skutecznie utrudnia Franciszek, kierowany mylnie pojętym obowiązkiem chronienia siostry przed represjami.
Wątek współczesny skupia się na odbudowie rodowej siedziby przez Daniela Brave’a i przywróceniu świetności tamtejszej stadninie koni. Przytulisko – gdzie historia zapoczątkowana przez Arachnę wytyczyła ścieżki utalentowanym członkom rodu Śmiałowskich – wciąż pozostaje sercem i główną siedzibą rodziny. To właśnie tu przechowywane są wspomnienia o przodkach oraz ich spuścizna dla przyszłych pokoleń. W powieści nie gasną rodzinne talenty: artystyczne tradycje Stanisława Śmiałowskiego kontynuuje przebojowa Kostka, a odwieczną misję niesienia pomocy kobietom realizuje Rozalia, odbywająca staż w warszawskim szpitalu położniczym. W Boguduchach, za sprawą Zoe – potomkini najmłodszej z sióstr, Balbiny – odradza się pradawny duch dobroci i empatii. Siostra Daniela osiada w skromnej chacie na skraju wioski i podobnie jak jej prawzór, zielarka Małgorzata, wnosi szczególną świeżość oraz radość do społeczności podlaskich kobiet. Z lnu zasianego nieopodal jej domku wkrótce znów będą snute nici na kołowrotku Arachny.
Promyk nadziei stanowi mistrzowskie, niezwykle dojrzałe zamknięcie wielopokoleniowej sagi, w którym Renata Kosin z splata dotąd luźne nitki ludzkich losów. Autorka udowadnia, że przeszłość i teraźniejszość nie są osobnymi rozdziałami, lecz nierozerwalną całością, w której echo dawnych decyzji jest w zgodzie ze współczesnością. Niebywale rozległa klamra kompozycyjna sprawia, że wszystkie sekrety rodu Śmiałowskich, skrzętnie skrywane przez pokolenia, znajdują w tym tomie swoje ostateczne, logiczne i głęboko poruszające wyjaśnienie. Kosin z wielką empatią kreśli wielowymiarowy portret zbiorowy, z wyczuciem balansując między intymnymi, pełnymi bólu dramatami jednostek – czego koronnym przykładem jest samobójstwo Franciszka – a bezduszną, brutalną machiną wielkiej historii.
Największa siła tej powieści tkwi jednak w jej uniwersalnym przesłaniu. Tytułowy promyk nadziei nie jest jedynie tanim, literackim pocieszeniem, ale głęboką konstatacją, że ludzka dobroć, pamięć o korzeniach oraz niezłomna, kobieca solidarność są w stanie przetrwać największe dziejowe burze – od marcowych represji po współczesny paraliż pandemicznego świata. To urzekająca, pełna nostalgii i mądrości opowieść, która nie tylko w pełni satysfakcjonuje jako finał serii, ale też na długo zapada w pamięć, zmuszając do refleksji nad siłą rodowych więzów i nieuchronnością przeznaczenia
Autor: Renata Kosin
Tytuł: Promyk nadziei
Wydawnictwo: Filia
Rok wydania: 2021
(UH)
